ఎండలు మండుతున్నప్పుడు చల్లటి పానీయం తాగాలనిపించడం సహజం. అలాంటి సమయంలో చాలామంది కూల్‌డ్రింక్స్, ప్యాకేజ్డ్ జ్యూస్‌ల వైపు మొగ్గు చూపుతారు. కానీ మన ఇళ్లలో తరతరాలుగా తీసుకుంటున్న మజ్జిగ కూడా మంచి ప్రత్యామ్నాయం. పెరుగుతో తయారయ్యే ఈ పానీయం శరీరానికి ద్రవాలను అందించడంతో పాటు కాల్షియం, ప్రోటీన్ వంటి పోషకాలను కూడా అందిస్తుంది.
బాలీవుడ్ నటి ప్రియాంక చోప్రాకు కూడా మజ్జిగ ఇష్టమైన పానీయాల్లో ఒకటిగా వార్తల్లో ప్రస్తావన వచ్చింది. అయితే సెలబ్రిటీలు ఇష్టపడుతున్నారనే కారణం కంటే, మజ్జిగలోని పోషకాలు, దాని ఆరోగ్య ప్రయోజనాలే ముఖ్యమైనవి. సరైన ఆహారంలో భాగంగా మజ్జిగను తీసుకుంటే జీర్ణక్రియకు, ఎముకల ఆరోగ్యానికి, శరీరంలో ద్రవాల సమతుల్యతకు తోడ్పడవచ్చు.
మరి రోజూ ఒక గ్లాస్ మజ్జిగ తాగితే ఎలాంటి ప్రయోజనాలు ఉంటాయి? ఏ సమయంలో తాగడం మంచిది? ఎవరైనా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలా? తెలుసుకుందాం.
1. శరీరాన్ని హైడ్రేట్‌గా ఉంచుతుంది
ఎండలు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు చెమట ద్వారా శరీరం నుంచి నీరు, కొన్ని లవణాలు బయటకు వెళ్తాయి. ఈ సమయంలో తగినంత ద్రవాలు తీసుకోవడం అవసరం. నీటితో పాటు మజ్జిగను కూడా ఆహారంలో చేర్చుకోవచ్చు.
మజ్జిగలో నీరు అధికంగా ఉండటంతో శరీరానికి ద్రవాలను అందిస్తుంది. ఇందులో ఉండే సోడియం, పొటాషియం వంటి ఖనిజాలు కూడా ద్రవాల సమతుల్యతకు తోడ్పడవచ్చు. అయితే తీవ్రమైన డీహైడ్రేషన్ లేదా వడదెబ్బకు మజ్జిగ ఒక్కటే చికిత్స కాదు. అలాంటి పరిస్థితుల్లో వైద్య సహాయం అవసరం.
2. జీర్ణక్రియకు తోడ్పడుతుంది
పెరుగుతో తయారయ్యే మజ్జిగలో, దాని తయారీ విధానాన్ని బట్టి, జీవించే లాక్టిక్ యాసిడ్ బ్యాక్టీరియా ఉండవచ్చు. ఇవి పేగుల్లోని సూక్ష్మజీవుల సమతుల్యతకు తోడ్పడే అవకాశం ఉంది.
కొంతమందికి మజ్జిగ తాగినప్పుడు భోజనం తర్వాత కడుపు తేలికగా అనిపించవచ్చు. అయితే అజీర్ణం, గ్యాస్, కడుపు ఉబ్బరం వంటి సమస్యలకు అందరిలోనూ ఒకే విధంగా ఉపశమనం కలుగుతుందని చెప్పలేం. తరచూ ఇబ్బందులు ఎదురైతే వాటికి కారణం తెలుసుకోవడానికి వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.
3. ఎముకలు, దంతాల ఆరోగ్యానికి ఉపయోగపడుతుంది
మజ్జిగలో కాల్షియం ఉంటుంది. ఎముకలు, దంతాల నిర్మాణం, వాటి నిర్వహణకు కాల్షియం అవసరం. పాల ఉత్పత్తులను తీసుకునే అలవాటు ఉన్నవారికి మజ్జిగ రోజువారీ ఆహారంలో కాల్షియం అందించే ఒక మార్గంగా ఉపయోగపడుతుంది.
అయితే మజ్జిగలోని కాల్షియం పరిమాణం ఉపయోగించే పెరుగు, అందులో కలిపే నీరు, తయారీ విధానాన్ని బట్టి మారుతుంది. ఎముకల ఆరోగ్యం కోసం కాల్షియంతో పాటు తగినంత విటమిన్ డి, సమతుల్య ఆహారం, శారీరక శ్రమ కూడా అవసరం.
4. బరువు నియంత్రణలో సహాయపడవచ్చు
బరువు తగ్గాలనుకునేవారు తీపి పానీయాలకు బదులుగా చక్కెర కలపని పల్చటి మజ్జిగను ఎంచుకోవచ్చు. ఇందులో నీటి శాతం ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ద్రవాలను అందిస్తుంది. పెరుగులోని ప్రోటీన్ కొంతసేపు కడుపు నిండిన భావన కలిగించడంలో తోడ్పడవచ్చు.
అయితే మజ్జిగ తాగినంత మాత్రాన శరీర కొవ్వు కరిగిపోదు. బరువు తగ్గడానికి మొత్తం ఆహారంలో కేలరీల సమతుల్యత, క్రమమైన వ్యాయామం, తగినంత నిద్ర ముఖ్యం. మజ్జిగను ఆరోగ్యకరమైన ఆహారంలో భాగంగా మాత్రమే చూడాలి.
5. శరీరానికి ప్రోటీన్ అందిస్తుంది
పెరుగు ఆధారంగా తయారయ్యే మజ్జిగలో కొంత ప్రోటీన్ ఉంటుంది. శరీర కణజాలాల నిర్వహణ, కండరాల పనితీరు వంటి అవసరాలకు ప్రోటీన్ కీలకం.
అయితే మజ్జిగలో ఎంత ప్రోటీన్ ఉంటుందనేది ఉపయోగించే పెరుగు పరిమాణం, నీటి నిష్పత్తిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కాబట్టి రోజువారీ ప్రోటీన్ అవసరాలను తీర్చుకోవడానికి మజ్జిగ ఒక్కటిపైనే ఆధారపడకూడదు. పప్పులు, శనగలు, గుడ్లు, పాలు, పెరుగు వంటి ఇతర ఆహార పదార్థాలను కూడా తీసుకోవాలి.
6. చక్కెర కలిపిన పానీయాలకు మంచి ప్రత్యామ్నాయం
కూల్‌డ్రింక్స్, అధిక చక్కెర కలిగిన ప్యాకేజ్డ్ పానీయాలను తరచుగా తీసుకునేవారు వాటి స్థానంలో చక్కెర కలపని మజ్జిగను ఎంచుకోవచ్చు. ఇలా చేయడం ద్వారా అదనపు చక్కెర తీసుకోవడాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు.
మజ్జిగలో రుచి కోసం కొత్తిమీర, కరివేపాకు, కొద్దిగా జీలకర్ర వంటి పదార్థాలు కలుపుకోవచ్చు. అయితే అధిక ఉప్పు కలపడం మంచిది కాదు. ముఖ్యంగా రక్తపోటు ఉన్నవారు ఉప్పు పరిమాణంపై శ్రద్ధ పెట్టాలి.
7. కొన్ని ముఖ్యమైన పోషకాలను అందిస్తుంది
మజ్జిగలో కాల్షియంతో పాటు కొంత పొటాషియం, ఫాస్ఫరస్, విటమిన్ బి12, రిబోఫ్లేవిన్ వంటి పోషకాలు ఉండవచ్చు. వీటి పరిమాణం పాల ఉత్పత్తి, తయారీ విధానాన్ని బట్టి మారుతుంది.
ఈ పోషకాలు ఎముకల ఆరోగ్యం, శక్తి జీవక్రియ, నాడీ వ్యవస్థ సాధారణ పనితీరు వంటి శారీరక ప్రక్రియలకు అవసరం. అయితే మజ్జిగ తాగడం వల్ల అన్ని పోషకాల అవసరాలు తీరిపోతాయని భావించకూడదు. వైవిధ్యమైన ఆహారం తీసుకోవడం ముఖ్యం.
రోజూ ఎంత మజ్జిగ తాగవచ్చు?
ఆరోగ్యంగా ఉన్న చాలా మంది పెద్దలు తమ ఆహారంలో భాగంగా ఒక చిన్న గ్లాస్, అంటే సుమారు 150 నుంచి 250 మిల్లీలీటర్ల మజ్జిగను తీసుకోవచ్చు. అయితే ఇది అందరికీ తప్పనిసరిగా వర్తించే వైద్యపరమైన మోతాదు కాదు. వ్యక్తి ఆహారపు అలవాట్లు, ఆరోగ్య పరిస్థితులు, పాల ఉత్పత్తులను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని బట్టి పరిమాణం మారుతుంది.
ఇంట్లో మజ్జిగ తయారు చేసేటప్పుడు తాజా పెరుగు, శుభ్రమైన నీరు ఉపయోగించాలి. ఎక్కువసేపు గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఉంచిన మజ్జిగను తాగకుండా, సురక్షితంగా నిల్వ చేయాలి.
మజ్జిగ తాగడానికి సరైన సమయం ఏది?
మజ్జిగను ఉదయం అల్పాహారంతో పాటు లేదా మధ్యాహ్న భోజనం సమయంలో తీసుకోవచ్చు. భోజనం తర్వాత తాగడం కూడా చాలామందికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. అయితే జీర్ణక్రియ మెరుగుపడాలంటే తప్పనిసరిగా భోజనం ముగిసిన వెంటనే తాగాలనే నియమం లేదు.
మీకు ఏ సమయంలో తీసుకున్నప్పుడు సౌకర్యంగా ఉంటుందో దాని ప్రకారం ఎంచుకోవచ్చు. మజ్జిగ తాగిన తర్వాత గ్యాస్, కడుపు నొప్పి లేదా విరేచనాలు వంటి ఇబ్బందులు వస్తే దాని వినియోగాన్ని తగ్గించి వైద్య సలహా తీసుకోవాలి.
మజ్జిగ ఎవరు జాగ్రత్తగా తీసుకోవాలి?
లాక్టోస్ అసహనం ఉన్నవారు: పాలు, పాల ఉత్పత్తుల్లోని లాక్టోస్‌ను జీర్ణం చేసుకోలేని కొందరికి మజ్జిగ తాగిన తర్వాత గ్యాస్, కడుపు ఉబ్బరం, విరేచనాలు రావచ్చు. అలాంటి వారు తమకు సరిపోతుందో లేదో తెలుసుకుని పరిమితంగా తీసుకోవాలి లేదా వైద్యుడి సలహా పొందాలి.
పాల ప్రోటీన్ అలర్జీ ఉన్నవారు: మజ్జిగ పాల ఉత్పత్తి కాబట్టి పాల ప్రోటీన్ అలర్జీ ఉన్నవారు దీనిని తీసుకోకూడదు; వైద్య నిపుణుల సూచనలను పాటించాలి.
అధిక రక్తపోటు ఉన్నవారు: మజ్జిగలో ఎక్కువ ఉప్పు కలిపితే సోడియం తీసుకోవడం పెరుగుతుంది. అందువల్ల తక్కువ ఉప్పుతో లేదా ఉప్పు లేకుండా తయారు చేసుకోవడం మంచిది.
మూత్రపిండాల సమస్యలు ఉన్నవారు: కొందరు రోగులకు పొటాషియం, ఫాస్ఫరస్ లేదా ద్రవాల పరిమితి అవసరం కావచ్చు. అలాంటి వారు తమ వైద్యుడు లేదా డైటీషియన్ సూచించిన పరిమాణాన్నే పాటించాలి.
మజ్జిగతో బీపీ, కొలెస్ట్రాల్ పూర్తిగా తగ్గిపోతాయా?
మజ్జిగలో పోషకాలు ఉన్నప్పటికీ, దీనిని రక్తపోటు లేదా కొలెస్ట్రాల్‌కు చికిత్సగా భావించకూడదు. చక్కెర కలిపిన పానీయాలకు బదులుగా మజ్జిగ తీసుకోవడం వంటి ఆహార మార్పులు సమతుల్య జీవనశైలిలో భాగంగా ఉపయోగపడవచ్చు. కానీ అధిక రక్తపోటు, అధిక కొలెస్ట్రాల్ ఉన్నవారు వైద్యులు సూచించిన మందులను ఆపకూడదు.
అలాగే మజ్జిగ శరీరంలోని విషపదార్థాలన్నింటినీ బయటకు పంపుతుందని లేదా కాలేయ వ్యాధులను నయం చేస్తుందని చెప్పడానికి తగిన ఆధారాలు లేవు. శరీరంలోని వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణలో కాలేయం, మూత్రపిండాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
ముగింపు: మజ్జిగ తక్కువ ఖర్చుతో సులభంగా అందుబాటులో ఉండే సంప్రదాయ పానీయం. శరీరానికి ద్రవాలను అందించడం, కాల్షియం, ప్రోటీన్ వంటి పోషకాలను పొందడం, చక్కెర అధికంగా ఉండే పానీయాలకు ఆరోగ్యకరమైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని ఎంచుకోవడం వంటి ప్రయోజనాలు ఇందులో ఉన్నాయి.
అయితే మజ్జిగను ఏదైనా వ్యాధికి మందుగా లేదా బరువు తగ్గించే ప్రత్యేక పానీయంగా భావించకూడదు. తాజా పెరుగుతో, తక్కువ ఉప్పుతో తయారు చేసి, మీ ఆరోగ్య పరిస్థితికి అనుగుణంగా తీసుకోవడం మంచిది. సమతుల్య ఆహారం, వ్యాయామం, తగినంత నిద్రతో కలిపినప్పుడే ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని కొనసాగించవచ్చు.
ఆరోగ్య గమనిక: ఈ కథనం సాధారణ ఆరోగ్య అవగాహన కోసం మాత్రమే. వ్యక్తిగత వైద్య సలహాకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. మీకు దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు లేదా ప్రత్యేక ఆహార పరిమితులు ఉంటే వైద్యుడు లేదా అర్హత కలిగిన పోషకాహార నిపుణుడిని సంప్రదించండి.
